Cửa từ là thiết bị dạng khung cổng đặt ở lối ra vào, dùng trường điện từ để phát hiện kim loại hoặc tem chống trộm khi người đi qua. Bạn gặp thiết bị này hằng ngày ở sân bay, siêu thị, cửa hàng thời trang và nhà máy. Bài viết của CASCA Việt Nam giải thích cửa từ là gì, các loại cửa từ, nguyên lý hoạt động và trả lời câu hỏi đi qua cửa từ có nguy hiểm không.
Cửa từ là gì?
Cửa từ (còn gọi là cổng từ) là hệ thống gồm một hoặc hai trụ ăng-ten đặt ở lối đi. Thiết bị tạo ra trường điện từ trong vùng giữa các trụ và phát cảnh báo bằng âm thanh, đèn khi phát hiện vật cần kiểm soát đi qua.
Tùy mục đích, cửa từ dùng để kiểm tra an ninh (phát hiện vũ khí, vật kim loại) hoặc chống trộm hàng hóa (phát hiện tem từ chưa được hủy). Trong đời sống, một số người cũng gọi cửa dùng khóa điện từ là "cửa từ", nhưng nghĩa phổ biến nhất vẫn là cổng kiểm soát ở lối ra vào.
Cổng dò kim loại tại sảnh tòa nhà văn phòng (Ảnh: PQ77wd, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons)
Các loại cửa từ phổ biến
Có hai loại cửa từ chính, khác nhau về mục đích và cách hoạt động. Việc phân biệt hai loại giúp bạn chọn đúng thiết bị cho công trình.
Cổng dò kim loại (cửa từ an ninh)
Cổng dò kim loại có dạng khung chữ U ngược, người kiểm tra đi xuyên qua. Thiết bị phát hiện vật kim loại mang theo người như dao, vũ khí, chìa khóa, điện thoại. Loại này dùng ở sân bay, tòa án, sự kiện đông người, trường học và cơ quan nhà nước.
Cổng dò kim loại tại lối vào khu vực công cộng (Ảnh: Stefano Vigorelli, CC0, Wikimedia Commons)
Cổng từ chống trộm (EAS)
Cổng từ chống trộm (Electronic Article Surveillance, viết tắt EAS) đặt ở lối ra cửa hàng. Hàng hóa được gắn tem từ hoặc tem cứng. Khi khách thanh toán, nhân viên hủy hoặc gỡ tem; nếu tem chưa hủy đi qua cổng, hệ thống sẽ kêu.
Cổng từ chống trộm ở lối ra cửa hàng thời trang (Ảnh: W.carter, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons)
Nguyên lý hoạt động của cửa từ
Hai loại đều dùng trường điện từ, nhưng cách phát hiện khác nhau:
- Cổng dò kim loại: cuộn dây trong trụ phát xung điện từ. Khi vật kim loại đi qua, trong vật xuất hiện dòng điện cảm ứng làm thay đổi tín hiệu thu về. Bộ xử lý so sánh với ngưỡng cài đặt để quyết định có báo động hay không.
- Cổng từ chống trộm: trụ phát tín hiệu ở tần số định sẵn (thường là sóng âm từ AM hoặc sóng radio RF). Tem từ trên hàng hóa cộng hưởng với tín hiệu đó và phản hồi lại. Tem đã hủy không còn cộng hưởng nên đi qua không bị báo.
Độ nhạy của thiết bị có thể chỉnh theo khu vực lắp đặt, giúp giảm báo động nhầm do đồ dùng cá nhân nhỏ.
Tem từ chống trộm cộng hưởng với tín hiệu của cổng (Ảnh: Polyparadigm, CC0, Wikimedia Commons)
Ứng dụng của cửa từ
Thiết bị này được dùng ở nhiều loại công trình, mỗi nơi một mục đích:
- Sân bay, nhà ga: kiểm tra an ninh hành khách trước khu vực hạn chế.
- Siêu thị, cửa hàng: chống thất thoát hàng hóa tại lối ra.
- Nhà máy, xí nghiệp: kiểm soát linh kiện, kim loại quý, sản phẩm điện tử mang ra ngoài.
- Tòa án, cơ quan, sự kiện: kiểm tra vật dụng nguy hiểm trước khi vào khu vực đông người.
- Thư viện: chống mang sách, tài liệu ra ngoài khi chưa làm thủ tục mượn.
Khu kiểm tra an ninh sân bay sử dụng cổng dò kim loại (Ảnh: M.O. Stevens, CC BY 3.0, Wikimedia Commons)
Đi qua cửa từ có nguy hiểm không?
Đây là câu hỏi nhiều người quan tâm nhất. Cổng dò kim loại dùng trường điện từ tần số thấp, cường độ nhỏ và không phát bức xạ ion hóa như tia X. Thời gian mỗi người đi qua cổng chỉ vài giây.
Theo các tài liệu y khoa và Hiệp hội Vật lý Sức khỏe Hoa Kỳ (HPS), hiện chưa có bằng chứng cho thấy đi qua cổng dò kim loại gây hại cho người bình thường hay phụ nữ mang thai. Một số lưu ý thực tế:
- Người có máy tạo nhịp tim, máy khử rung hoặc thiết bị y tế cấy ghép nên báo nhân viên an ninh, đi qua bình thường, không đứng lâu giữa hai trụ, và hỏi bác sĩ hoặc nhà sản xuất thiết bị nếu còn băn khoăn.
- Không đứng tựa hoặc đứng lâu sát trụ cổng từ chống trộm ở cửa hàng.
- Máy soi chiếu hành lý dùng tia X là thiết bị khác, không phải cửa từ.
Cổng dò dùng trường điện từ yếu, không phát bức xạ ion hóa (Ảnh: Georg Pik, CC0, Wikimedia Commons)
Cửa từ và cửa tự động ở lối vào siêu thị, cửa hàng
Ở siêu thị và cửa hàng lớn, cửa từ chống trộm thường đặt ngay sau cửa trượt tự động ở lối vào. Khách đi qua cửa tự động, rồi qua cổng từ, tạo thành một lối ra vào vừa thuận tiện vừa kiểm soát được hàng hóa.
Khi bố trí, nên giữ khoảng cách giữa trụ cổng từ với khung kim loại, motor và cảm biến của cửa tự động theo khuyến nghị của nhà sản xuất cổng từ, để hạn chế báo động nhầm. Nhiều cửa hàng còn dùng khóa điện từ trên cửa tự động để khóa cửa ban đêm, xem thêm cấu tạo trong bài cửa kính cường lực tự động.
Cửa tự động tại lối vào siêu thị thường đi cùng cổng chống trộm
Câu hỏi thường gặp về cửa từ
Dưới đây là những thắc mắc phổ biến về cửa từ, kèm câu trả lời ngắn gọn để bạn tra cứu nhanh.
Cửa từ có phát hiện được điện thoại không?
Cổng dò kim loại phát hiện được điện thoại vì điện thoại chứa nhiều linh kiện kim loại. Cổng từ chống trộm ở cửa hàng thì chỉ phản ứng với tem từ, không báo khi bạn mang điện thoại.
Phụ nữ mang thai đi qua cửa từ có sao không?
Theo các tài liệu y khoa hiện có, cổng dò kim loại dùng trường điện từ yếu, không phát bức xạ ion hóa và chưa có bằng chứng gây hại cho thai kỳ. Nếu lo lắng, bạn có thể đề nghị nhân viên kiểm tra bằng tay.
Vì sao cửa từ ở siêu thị kêu dù đã thanh toán?
Nguyên nhân thường gặp là tem từ chưa được hủy hoặc gỡ khi thanh toán, hoặc trong túi có tem từ từ cửa hàng khác. Bạn chỉ cần quay lại quầy để nhân viên kiểm tra.
Cửa từ khác cửa tự động thế nào?
Cửa từ là thiết bị kiểm soát an ninh hoặc chống trộm, không có cánh. Cửa tự động là cửa có cánh đóng mở bằng motor và cảm biến, dùng để ra vào thuận tiện và giữ điều hòa.
Cửa từ là thiết bị kiểm soát quen thuộc ở sân bay, siêu thị và nhà máy, dùng trường điện từ yếu nên an toàn với người đi qua trong điều kiện sử dụng bình thường. Khi bố trí cửa từ ở lối vào cửa hàng, nên tính trước vị trí so với cửa tự động để hệ thống vận hành ổn định. Nếu bạn cần tư vấn cửa tự động cho lối vào siêu thị, cửa hàng, hãy liên hệ CASCA Việt Nam qua hotline 0964 446 883.
